top of page

Որո՞նք են ուկրաինա-ամերիկյան «Թուրան» նախագծի նպատակները

«Թուրան» նախագիծը, անկասկած, կշարունակի իր սադրիչ գործունեությունը հետախուզական տարածքում՝ հակառուսական տրամադրություններ բորբոքելու, Կենտրոնական Ասիայի տարածաշրջանը ապակայունացնելու և անկարգություններն ու ռուսաֆոբիան խթանելու համար:

Հեղինակ՝ Վալերի Կուլիկով I New Eastern Outlook

Երվանդ Խոսրովյան, 04.01.2023թ.


Ռուսաստանի դեմ Արևմուտքի հիբրիդային պատերազմի բացարձակ ձախողման ֆոնին, ներառյալ Կենտրոնական Ասիայում «երկրորդ հակառուսական ճակատի» ձևավորումը, Ուկրաինայի և մի շարք արևմտյան լրատվամիջոցների քարոզչական գործունեությունը սկսեցին ակնհայտորեն դրսևորվել՝ խթանելով վերջերս Կիևի նացիստական ռեժիմի գումարտակի «քաջությունը», որը հայտնի է որպես Թուրան:


Վերջերս սոցիալական ցանցերում և մի շարք լրատվամիջոցներում տեղեկություններ են հայտնվել այս վերջին նեոնացիստական կազմավորման մասին, որն իբր ներառում է թյուրքական աշխարհի ներկայացուցիչներ, ներառյալ թուրքական ազգայնական Bozkurt կազմակերպությունը («Գորշ գայլեր», որը Ռուսաստանի Դաշնությունում և ՀԱՊԿ անդամ պետությունների կողմից ճանաչված է որպես ահաբեկչական կազմակերպություն): Հաղորդվում է, որ այս զինյալ խմբավորումը գլխավորում է Ղրղզստանի քաղաքացի Ալմազ Կուդաբեկ ուլուն և ենթադրաբար ներառում է մոտ 300 մարդ, որոնց թվում կան ղազախ, ղրղզ և ույղուր ծագումով վարձկաններ, ներգաղթյալներ Ադրբեջանից, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքից։


Հարկ է նշել, որ «Գորշ գայլերի» մասնակցության և Ուկրաինայի զինված ուժերի հետ նրանց կապի մասին տեղեկատվությունը Ուկրաինան իրականում հրապարակել է 2022 թվականի ապրիլին, երբ մոտ 3000 զինյալ ուղարկվել էր լեհ-ուկրաինական սահման, մինչդեռ Թուրքիան՝ Ռուսաստանի հետ շահավետ հարաբերությունների ընդլայնման ազդեցության տակ նվազեցրեց իր աջակցությունը Կիևի ռեժիմին։


Ի դեպ, նախկինում նկատվել է Սիրիայում ռուսական ուժերի դեմ զինված բախումներին Կենտրոնական Ասիայի երկրների վարձկանների միջամտության նման մի բան։ Այն ժամանակ ԱՄՆ-ի այս գործողությունները բացահայտ նպատակ ունեին այդ շրջանների (Կենտրոնական Ասիայի) ժողովրդների նկատմամբ Մոսկվայի մոտ անվստահության առաջացնել՝ ռուսական լուրջ ռազմական գործողությունների դեմ մասնակցելու համար:


Նման հին մեթոդների կիրառումը՝ «Թուրան» գումարտակի ստեղծումը, Վաշինգտոնի կողմից հստակ հաշվարկված էր՝ Մոսկվայի կողմից Ուկրաինայի «ապաազգայնացման հատուկ գործողությանն» արձագանքելու համար:


Ավելի վաղ «Թյուրքալեզու լեգեոնի» ստեղծման մասին հայտարարել էր ադրբեջանցի նեոնացիստ Մագոմեդ Ջաֆարովը, որը կռվել էր Կիևի ռեժիմի վարձկան ուժերի կազմում։


Մայիսի 13-ին նույնիսկ Բաքվի հեռուստաալիքը հրապարակեց զեկույց մուսուլմանական բանակների և Ուկրաինայի զինված ուժերի կազմում ստորաբաժանումների ստեղծման մասին, որը ներառում էր 2014 թվականից Կենտրոնական Ասիայի և Անդրկովկասի հանրապետությունների զինվորականների մասնակցությունը Դոնբասի դեմ ուկրաինական հակամարտություններին։


Հարկ է նշել, որ ուկրաինական և արևմտյան լրատվամիջոցները համառորեն ընդգծում էին Թուրքիայի դերը ռազմատենչ նացիստական ​​ծայրահեղական խմբավորման ստեղծման գործում։ ԱՄՆ-ն սպասում էր, որ Մոսկվայի կողմից նման քայլը ընկալվի որպես իր կարմիր գիծը հատելու, Անկարայի դեմ պատասխան քայլերի պատճառ դառնալու և Մոսկվայի և Անկարայի միջև հարաբերությունների սառեցման՝ Թուրքիային փաստացի ներգրավելով հակառուսական ճակատում:


Ինչպես Ուկրաինան է քարոզում, «Գորշ գայլեր» ծայրահեղ աջ կազմակերպության հետ «Թուրանի» կապի պատճառով Անկարան, ամենայն հավանականությամբ, կֆինանսավորի այդ զինյալներին։ Միևնույն ժամանակ ասվել է, որ նրանց ռազմական վարժանքները, ըստ երևույթին, տեղի են ունենում Թուրքիայի Իզմիրի շրջանում, որտեղ տեղակայված է «Գորշ գայլեր» ուսումնական կենտրոնը, ինչպես նաև ՆԱՏՕ-ի բազան, որտեղ տեղակայված են Հարավային Եվրոպայի համատեղ ցամաքային ուժերը։


«Թուրանը» քարոզելու համար ուկրաինական հատուկ ծառայությունները քարոզում էին Օսմանյան կայսրության տեսաբանների պանթուրանիստական ​​գաղափարները, ովքեր երազում էին «Մեծ Թուրքիայի» կամ այսպես կոչված «Թուրան պետության» մասին՝ Դանուբից մինչև ռուսական Հեռավոր Արևելք։


Այս կեղծ պատմությունները քարոզելու նպատակը պարզ է՝ Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև անջրպետ ստեղծելը, որն այս օրերին մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն Ուկրաինայի, այլ նաև ԱՄՆ-ի համար, որը զբաղված է ռուսական և թուրքական նախագծերի մոնիտորինգով։


Օրինակ՝ կարելի է նշել տնտեսական հարաբերությունների ամրապնդմանն ուղղված երկկողմ գործունեությունը, Թուրքիայում ատոմակայանների կառուցումը և այս երկրում ամենամեծ գազային բախշման կետնտրոնի ստեղծումը։


Այս վերջին դեպքը առանձնահատուկ թշնամանքի է արժանացել Վաշինգտոնի կողմից։ Որովհետև այս նախագիծը կարող է չեզոքացնել Ռուսաստանին եվրոպական գազի շուկայից հեռացնելու և նրան տիրելու Ամերիկայի բոլոր ջանքերը, որը նպատակ է դրել ամեն գնով ապարդյունաբերականացնել և աղքատություն տարածել Եվրոպայում։


Ի վերջո, սա նախագիծ է, որը Ռուսաստանին հնարավորություն է տալիս գազ մատակարարել ԵՄ երկրներ և շրջանցել եվրոպական պատժամիջոցները։ Այս նախագծի միջոցով Թուրքիային կտրվի հսկայական բաժին (շահույթ), և նա կդառնա եվրոպական երկրներին էժան գազի մատակարարներից ամենակարևոր երկիրը, ինչը անհրաժեշտ է Եվրոպային՝ արդյունաբերությունը կանգուն պահելու, տները տաքացնելու և ԱՄՆ-ի հետ հավասար պայմաններում տնտեսապես մրցելու համար: Միևնույն ժամանակ, դա կօգնի նաև ամրապնդել Անկարայի անկախությունը ԱՄՆ-ից և Եվրոպայից։


Հետեւաբար, ինչո՞ւ պետք է Անկարան նման բարենպաստ իրավիճակում անտեղի քանդի իր հարաբերությունները Մոսկվայի հետ եւ սկսի աջակցել «Թուրան» կոչվող աննորմալ գումարտակին։


Ինչ վերաբերում է «Turan» խմբավորման կազմին, ապա նրա հիմնադիրներն ակնկալում էին, որ Կենտրոնական Ասիայի երկրներում առկա տնտեսական խնդիրների և աշխատատեղերի արտագաղթի զգալի ալիքի պատճառով հեշտ կլինի վարձկաններ վարձել նրանց միջից։ Նրանք որոշակի հույսեր էին կապում նաև արևմտյան հասարակական կազմակերպությունների գործունեության հետ, որոնք վերջին շրջանում ակտիվություն են ցուցաբերում Ռուսաստանի դեմ ատելություն տարածելու տարածաշրջանի երկրներում։ Նրանք նույնիսկ հատուկ ստորաբաժանումներ ստեղծեցին ուկրաինական դեսպանատներում վարձկաններ ներգրավելու համար՝ հակառակ միջազգային դիվանագիտական ​​էթիկայի կանոններին։


Օրինակ, Ուկրաինայի զինված ուժերում ուզբեկ կամավորների հավաքագրումը բաց էր Տաշքենդում Ուկրաինայի դեսպանատանը, իսկ Կիևի ռեժիմը նմանատիպ վարձկանների հավաքագրման կենտրոններ էր բացել տարածաշրջանի դիվանագիտական ​​գրասենյակներում: Բացի այդ, Ուկրաինայի արտաքին գործերի նախարարությունը ստեղծել է կայք, որտեղ բացատրվում է, որ տարածաշրջանի քաղաքացիները կարող են միանալ Ուկրաինայի զինված ուժերին և մուտք գործել Ուկրաինա նույնիսկ ծանր պատերազմական պայմաններում։


Թեև Ուկրաինան ինքը ֆինանսական ռեսուրսներ չունի այդ վարձկաններին աջակցելու համար, սակայն խոստացել է մեծ վարկեր ստանալ Արեւմուտքից՝ «Ռուսաստանի դեմ պատերազմի» ծախսերը հոգալու համար։ Ի հավելումն ուկրաինական բանակի վարձկաններին ԱՄՆ-ի ֆինանսական աջակցության, չպետք է մոռանալ նաև այսպես կոչված «ԻՊ-ի նախկին անդամների վերապատրաստման կենտրոնները», հատկապես Սիրիայում ամերիկյան ռազմաբազաներում և Արևմտյան Ասիայի մի քանի այլ երկրներում: Այդ կենտրոններում իրականում նախապատրաստում են ԿՀՎ գաղտնի գործողությունների համար հատուկ ջոկատայիններ:


Այնուամենայնիվ, «օտարերկրյա օգնության» ոչ մի խոստում Կիևի համար արդյունավետ զորամիավորումներ չի կարող ստեղծել: Հավելենք, որ Կենտրոնական Ասիայի երկրներում ահաբեկչության և վարձկանության դեմ պայքարի խիստ օրենքների ընդունումը, հատկապես խիստ պատիժները 2014 թվականից ի վեր Ուկրաինայի ներսում ռազմական գործողություններին մասնակցած քաղաքացիների նկատմամբ, լուրջ զսպող մեխանիզմ է ստեղծել։


«Թուրանի» առաջնորդ Ալմազ Կոդաբեգ ուլու և նրա որոշ համախոհների վերջին ելույթների ժամանակ չի քննարկվում Թուրքիայի մասնակցությունն այս խմբի ձևավորմանը, սակայն ԱՄՆ-ն փորձում է ղրղզական այս խմբավորումը ներկայացնել որպես իր խամաճիկ, ոչ միայն Ռուսաստանի բանակին հարվածելու, այլ «Թուրանի» նախագիծն օգտագործել (հավանաբար) Ռուսաստանում և Կենտրոնական Ասիայում իրարանցում ստեղծելու համար։ Հետևաբար, «Թուրան» նախագիծը, անկասկած, կշարունակի իր սադրիչ գործունեությունը հետախուզական տարածքում՝ հակառուսական տրամադրություններ բորբոքելու, Կենտրոնական Ասիայի տարածաշրջանը ապակայունացնելու և անկարգություններն ու ռուսաֆոբիան խթանելու համար:


Բացի այն, որ այս, այսպես կոչված, «Թուրան» գումարտակը գտնվում է ապանացիստականացման ռուսական հատուկ գործողությունների թիրախների ցանկում, արևմտյան այս նախագծին տրվել է նաև ջախջախիչ պատասխան: Մեծ թվով Ղրղզստանի քաղաքացիներ և Կենտրոնական Ասիայի այլ երկրներից 2014 թվականից սկսած մեկնում են Արևելյան Ուկրաինա՝ օգնելու պայքարել Կիևում նացիստական ​​ռեժիմի դեմ, իսկ Ռուսաստանում նրանք սկսում են ստեղծել «Դոնբասի բարեկամներ» համայնքները։


Աղբյուր. ՆՈՐ ԽՈՍՔ

SUMATE A NUESTRO CANAL DE TELEGRAM

RECIBÍ EL NEWSLETTER

Te escribimos correos una vez por semana para informarte sobre las noticias de la comunidad, Armenia

y el Cáucaso con contexto y análisis.

eNTRADAS MÁS RECIENTES

VOLVEMOS-05.png

NECESITAMOS TU APOYO
PARA HACER PERIODISMO DESDE EL PIE

Si llegaste hasta acá...

Es porque te interesa la información con análisis y contexto. NOR SEVAN tiene el compromiso desde hace más de 20 años de informar para la paz y cuenta con vos para renovarlo cada día.

Unite a NOR SEVAN

  • Instagram - Círculo Blanco
  • Facebook - círculo blanco
  • Twitter - círculo blanco
  • Telegram_X_2019_Logo-01
  • YouTube - círculo blanco
bottom of page